Намрын навчис гудамжийг алтран бүрхэх тэр мөчид цэцэрлэгийн сандал дээр би нам тайван, хотын өнгө хэрхэн өөрчлөгдөж буйг ажиглан сууж байлаа.Салхинд навчис шаргалтан хийсэж, хүүхдүүдийн инээд цангинаж, хажуугаар хүмүүс гэр бүлээрээ зугаалан алхаж өнгөрнө. Өмнө нь энэ газар ийм өнгөтэй, ийм дуутай байсан билүү гэж өөрөөсөө асуув. Хот минь өдөр ирэх тусам өнгө нэмж, өөрийн аялгуугаа тоглуулж байгаа мэт санагдана. Энэ хөг аялгууг бүтээж буй нь бүтээн байгуулалт бол, түүн дээр эргэлдэх инээд, алхах хөл, намрын навчсын сэрчигнээ бол иргэдийн аз жаргал, сэтгэл ханамж юм шиг.

Хэдхэн жилийн өмнө энэ газрыг шороон зам, хуучин хашаа, тоос шороотой талбай эзэлж байсан гэвэл итгэхэд бэрх. Хотын бүтээн байгуулалт зөвхөн тоон үзүүлэлтээр хэмжигдэхгүй, харин иргэдийн өдөр тутмын амьдралд оруулж буй өөрчлөлтөөр хэмжигддэгийг ийм жишээнээс харж болно.

Жишээлбэл, Сэлбэ дэд төвийн хүрээнд сүүлийн хоёр жилд 15 га талбайг тохижуулж, хүүхдийн тоглоомын талбай, спортын зам, ногоон бүсийг бий болгосон. Өмнө нь хөрсний доройтолд орж, ашиглагдах боломжгүй байсан энэ газрыг өнөөдөр оршин суугчид гэр бүлээрээ амарч, залуус дугуй унаж, ахмадууд алхалт хийдэг газар болгон хувиргасан нь хотын бүтээн байгуулалтын бодит өгөөжийн нэг тод жишээ.

Мөн нийслэлийн зүүн хэсэгт ашиглалтад орсон шинэ цэцэрлэгт хүрээлэнгийн нээлтийн үеэр иргэд “Өмнө нь хүүхдүүдтэйгээ явах газар ховор байсан, одоо бол алхах бүрд хот минь өнгө нэмээд байгааг мэдэрч байна” хэмээн сэтгэгдлээ хуваалцаж байв. Энэ бол барилга, байгууламжийн тоо өссөнөөс ч илүүтэйгээр хүмүүсийн сэтгэл ханамж, өдөр тутмын амьдралд орж буй эерэг өөрчлөлт юм.

Хотын замын сүлжээнд хийж буй хөрөнгө оруулалтыг ч иргэдийн өдөр тутмын амьдралд мэдрэгдэж байна. Жил бүрийн түгжрэлийн асуудлыг хөнгөрүүлэх зорилгоор шинээр баригдсан гүүр, өргөтгөсөн замууд нь хүмүүсийн ажилдаа явах, гэртээ харих цагийг богиносгож, амьдралын чанарт шууд нөлөөлдөг. “Өдөрт хоёр цаг түгжирдэг байсан бол одоо нэг цагт амжиж байна. Энэ бол миний хувьд бүтээн байгуулалтын хамгийн том үр дүн” гэж нэгэн жолооч ярьсан нь иргэдийн бодит хэрэгцээг илэрхийлж байв.

Хотын хөгжил гэдэг бол ганцхан тоосгон ханан дунд бус, харин иргэдийн амьдралын чанар, инээд хөөр, өдөр тутмын тайван алхалт дотор амьдарч байдаг. Тиймээс хотын бүтээн байгуулалтын хамгийн чухал хэмжүүр бол тоо, статистик бус, харин иргэдийн “аз жаргалын индекс” юм.

Нийтийн тээврийн шинэчлэл

  • Үйлчилгээний хүртээмж: 2025 оны байдлаар Улаанбаатар хотод 121 нийтийн тээврийн чиглэлд автобус үйлчилгээ үзүүлж байна. Үүнээс 104 нь үндсэн чиглэл, 17 нь хот орчмын чиглэлд үйлчилдэг бөгөөд нийт чиглэлийн урт 914.3 км байна.
  • Зорчигчдын өсөлт: 2024 оны эхний дөрвөн сарын байдлаар нийтийн тээврээр зорчигчдын тоо 47,115,318 байсан бол 2025 оны эхний дөрвөн сарын байдлаар 52,849,372 болж, 5,734,054 зорчигчоор нэмэгдсэн байна.
  • Шинэ автобусууд: 2024 онд "Yutong" маркийн 31 угсраа автобусыг худалдан авч, нийтийн тээврийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулсан. Мөн 2025 онд 10 шинэ автобусыг хот орчмын чиглэлд үйлчилгээнд нэвтрүүлэхээр бэлтгэл хангаад байна.

 Авто замын бүтээн байгуулалт

  • Шинэ замууд: 2024 онд Улаанбаатар хотын гол болон туслах, гудамж замуудын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, авто замын сүлжээг өргөтгөн шинэчлэх, засварлах ажлуудыг хэрэгжүүлсэн.
  • Төсвийн хөрөнгө оруулалт: 2024 оны төсөвт авто замын түгжрэлийг бууруулах, нийтийн тээврийн хүртээмж, чанар стандартыг сайжруулах арга хэмжээнд хөрөнгө оруулалт хийсэн.

 Байгаль орчны хамгаалал

  • Тээврийн хэрэгслийн үзлэг: 2024 онд Улаанбаатар хотод 804,656 тээврийн хэрэгсэл техникийн үзлэг, оношилгоонд хамрагдсан бөгөөд эдгээр тээврийн хэрэгслийн 72.8% нь суудлын автомашин байсан.
  • Цахилгаан халаагуурт шилжилт: 2024 онд 5000 айл өрхийг цахилгаан халаагуурт холбож, нүүрс хэрэглээг бууруулах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн.

 Эдийн засгийн хөгжил

  • Төсвийн өсөлт: 2024 оны төсөв 3,687,211.7 сая төгрөг байснаас 2025 оны төсөв 4,316,549.9 сая төгрөг болж, 17.1%-иар нэмэгдсэн байна.
  • Үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээл: "Улаанбаатар хотын үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээл" 2024–2025 жилийн тайлан гарсан бөгөөд энэ нь үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын гүйцэтгэл, шинэ төсөл хөтөлбөр, төрийн бодлого, хөрөнгө оруулагчдын хандлага зэргийг дүн шинжилгээ хийсэн байна.

Орон нутгийн хөгжлийн төлөвлөлт

  • Шинэ Зуунмод хот: 2025 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс Шинэ Зуунмод хот буюу Хөшигийн хөндий орчмын аж ахуйн нэгж, байгууллагуудаас татвар хурааж эхэлсэн. Энэ нь Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулах, орон нутгийн хөгжлийг дэмжих зори

Явган хүний замын шинэчлэл

Өнөөдрийн байдлаар нийслэлд 102 мянган м.кв явган хүний замыг шинэчилж, иргэдийн тав тухтай, аюулгүй зорчих нөхцөлийг бүрдүүлжээ. Энэ нь замын хөдөлгөөний ачааллыг бууруулах, автомашинаас хамааралтай байдлыг багасгах алхамын нэг хэсэг юм.

  • Судалгаагаар иргэдийн 45% нь өмнө нь явган зорчих замын чанарт сэтгэл хангалуун бус байсан бол шинэчлэлийн дараа 30%-д буурсан.

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хүртээмж

Хан-Уул болон Баянзүрх дүүргийн иргэдийн хүсэлтээр Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд хоёр шинэ хаалга барьж, орц, гарцыг нэмэгдүүлэхээр болсон. Маршал таун хотхон болон “И-Март” худалдааны төвийн чиглэлд баригдах эдгээр хаалга нь олон нийтэд хүрээлэнг илүү хүртээмжтэй болгож, ачааллыг хуваарилах ач холбогдолтой.

  • Хан-Уул, Баянзүрх дүүргийн иргэдийн хүсэлтээр хоёр шинэ хаалга нээж, орц, гарцыг нэмсэн.
  • Өдөрт дунджаар 5-10 мянган хүн хүрээлэнд зорчих боломжтой болжээ.

Агаарын бохирдлын эсрэг дулаалга ба хийн халаагуур

Агаарын бохирдлыг бууруулах хүрээнд энэ онд Чингэлтэй, Баянгол дүүргийн таван хорооны 5000 өрхийг дулаалж, хийн халаагуурт шилжүүлэх ажлыг эхлүүлээд байна. Баянголын 11-р хороонд гэхэд 287 байшин, 187 гэр дулаалахаар төлөвлөсөн бөгөөд одоогоор гэрийн дулаалга 60 хувь, байшингийн дулаалга 20 хувьтай үргэлжилж байна.

  • Чингэлтэй, Баянгол дүүргийн 5,000 өрхийг дулаалж, хийн халаагуурт шилжүүлж байгаа.
  • Дулаалга, халаалтын шинэ систем нь нүүрсний хэрэглээг 30-40% бууруулж, агаарын чанарыг сайжруулна.

Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр – Дамбадаржаа дулааны станц

Улаанбаатар хотын өсөн нэмэгдэж буй хэрэглээг хангах зорилгоор баригдаж буй Дамбадаржаа 63 МВт дулааны станцын ажил 40 хувьтай үргэлжилж байна. 2026 оны наймдугаар сард ашиглалтад орох уг станц нь олон тооны барилга байгууламж, 86 метрийн өндөр яндан бүхий цогц төсөл юм. Гол тоног төхөөрөмжүүдийн нийлүүлэлт эхэлсэн бөгөөд ирэх жилээс бүтээн байгуулалт эрчимжихээр байна.

  • 63 МВт хүчин чадалтай, 86 метрийн өндөр яндан бүхий станц.
  • Ажлын явц 40%, ашиглалтад орох хугацаа: 2026 оны 8-р сар.
  • Хотын төвийн дулаан хангамжийн найдвартай байдал 25%-иар нэмэгдэнэ.

Шинэ зам, шинэ боломж

Хотын хамгийн түгжрэлтэй замын нэг болох Чингисийн өргөн чөлөөний ачааллыг бууруулах зорилгоор Яармагийн гүүрнээс Зайсан чиглэлд 3.6 км шинэ авто зам барихаар төлөвлөжээ. Газар чөлөөлөлт удахгүй эхэлж, бүтээн байгуулалт 2026 онд эхлэх юм.

  • Чингисийн өргөн чөлөөний түгжрэлийг бууруулах 3.6 км шинэ авто зам барих.
  • Нийслэлд өдөрт дунджаар 600,000 автомашин хөдөлдөг. Түгжрэлийг 15-20% бууруулах боломжтой.

Хот тохижилтын техник шинэчлэл

Өвөл, зуны аль ч улиралд ашиглах боломжтой, Howo V7X маркийн 10 шинэ машин нийслэлд нийлүүлэгдлээ. Эдгээр нь өвөлдөө цас цэвэрлэх, давс, бодис цацах зориулалттай бол зуны улиралд хог тээврийн зориулалтаар ашиглана. Өндөр хүчин чадалтай, Евро-5 стандартын хөдөлгүүртэй эдгээр машин нь хотын үйлчилгээний чанарыг нэг шат ахиулах юм.

  • Howo V7X маркийн 10 шинэ машин нийлүүлсэн.
  • Өвөл цас цэвэрлэх, давс цацах; зуны улиралд хог тээвэрлэх зориулалттай.
  • Иргэдийн сэтгэл ханамжийг 20-30% нэмэгдүүлэх боломжтой.

“Улаанбаатар Трамвай” төсөл

2025-2028 онд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн “Улаанбаатар Трамвай” төсөл нь нийслэлийн нийтийн тээврийн шинэ жишгийг тодорхойлно. Эхний шугам нь Зунжин худалдааны төвөөс Сүхбаатарын талбай хүртэл, хоёр дахь нь Архивын ерөнхий газраас Сүхбаатарын талбай хүртэл чиглэнэ. 100 хувь цахилгаан, эко трамвай нь аюулгүй ажиллагааны автомат системтэй, замын хөдөлгөөний орчин үеийн шийдэл болох юм.

  • 2025-2028 онд хэрэгжих, 100% цахилгаан трамвай.
  • Эхний шугам: Зунжин худалдааны төвөөс Сүхбаатарын талбай
  • Автомат аюулгүй ажиллагааны системтэй, нийтийн тээврийн ачааллыг 25% бууруулах боломжтой.

Улаанбаатар хотын өнөөгийн бүтээн байгуулалтууд бол иргэдийн санал, хэрэгцээнд тулгуурласан, ирээдүйд чиглэсэн хөрөнгө оруулалт юм. Дэд бүтэц, нийтийн үйлчилгээ, орчны чанарыг зэрэг сайжруулах эдгээр төсөл нь зөвхөн өнөөдрийн биш, хойч үеийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэхэд чиглэж байна. Улаанбаатар хотын бүтээн байгуулалтууд нь иргэдийн санал, хэрэгцээнд тулгуурласан, ирээдүйд чиглэсэн хөрөнгө оруулалт юм.

  • Дэд бүтэц, нийтийн үйлчилгээ, орчны чанарыг зэрэг сайжруулснаар иргэдийн өдөр тутмын амьдралын чанар дээшилж, хотын аюулгүй байдал нэмэгдсэн.
  • Ийм төслүүд нь зөвхөн өнөөдрийн хэрэгцээг хангаад зогсохгүй, хойч үеийн амьдралын чанарыг баталгаажуулж, хотыг илүү ухаалаг, орчны хувьд эко болгож хувиргана.

“Энэ бүтээн байгуулалт бүхэн иргэдэд зориулагдсан: Таны оролцоо – хотын хөгжлийн түлхүүр.”

Тоо баримт эх сурвалж: НЗДТГ 

Улаанбаатар мэдээ