“Ядарчихлаа, нэг шоколад идчихье.”

Стресстэй үед чихэрлэг, амттай, илчлэг ихтэй хоол илүү их хүсэгдэх нь олон хүнд танил мэдрэмж. Энэ нь зүгээр нэг “сахилга бат муу”-тай холбоотой зүйл биш.

Судалгаагаар стресс нь хооллох зан үйлд нөлөөлж болохыг харуулдаг. 119,820 хүнийг хамарсан 54 судалгааны мета-анализын дүнгээр стресс нь нийт хоолны хэрэглээтэй бага боловч эерэг холбоотой байсан бөгөөд эрүүл бус хүнсний хэрэглээ нэмэгдэх, харин эрүүл хүнсний хэрэглээ буурах хандлага ажиглагджээ. Гэхдээ хүн бүр стресст адилхан хариу үзүүлдэггүй, зарим хүний хоолны дуршил нэмэгддэг бол заримд нь буурдаг.

Тэгвэл стресс ихтэй үед биеэ хэрхэн дэмжих вэ?

Завгүй, стресстэй үед хоолоо алгасах амархан. Гэхдээ өдөржин хоолгүй явчихаад орой маш их өлссөн үедээ юу ч хамаагүй идэх нь элбэг. Тиймээс төгс хооллох гэж хичээхээс илүү хоолоо тогтмол идэх нь эхний алхам. Боломжтой бол хоолондоо уураг, хүнсний ногоо эсвэл жимс, бүхэл үр болон бусад шим тэжээлтэй хүнсийг хослуулаарай.

Дараагийн удаа гэнэт шоколад, чипс эсвэл өөр нэг тодорхой хоол маш их хүсэгдвэл өөрөөсөө нэг асуулт асуугаад үзээрэй. Би үнэхээр өлсөж байна уу, эсвэл ядарч, стресстэж байна уу?

Стрессээ дарахын тулд идэх хүсэл төрж байгаа бол эхлээд ус уух, бага зэрэг алхах, амьсгалаа удаашруулах, хэдэн минут завсарлах зэрэг өөр арга туршиж болно. Энэ нь хүссэн хоолоо “хоригло” гэсэн үг биш. Харин юунаас болж идэх хүсэл төрж байгаагаа анзаарах тухай юм.

Ядарсан үед кофе хамгийн амархан шийдэл мэт санагддаг. Гэхдээ стресс ихтэй үед биеийн үндсэн хэрэгцээ болох хоол, ус, нойр, хөдөлгөөнөө орхигдуулаад зөвхөн кофеор эрч хүчээ нөхөх нь сайн стратеги биш юм.

Стрессийн үед биеэ дэмжихийн тулд заавал үнэтэй, онцгой бүтээгдэхүүн авах шаардлагагүй. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага эрүүл хооллолтын үндэс нь хангалттай, тэнцвэртэй, зохистой, олон төрөлтэй байх явдал гэж зөвлөдөг. Өдөр тутмын хоолонд бүхэл үр, хүнсний ногоо, жимс, буурцагт ургамал, самар, үр болон тохиромжтой уургийн эх үүсвэрүүдийг төрөлжүүлэн оруулахыг зөвлөж байна.

Өөрөөр хэлбэл “нэг төгс хүнс” хайхаас илүү төрөл бүрийн хүнсийг зохистой хэмжээгээр хэрэглэх нь чухал. ДЭМБ чөлөөт сахарын хэрэглээг нийт өдрийн энергийн 10%-иас бага байлгах, боломжтой бол 5%-иас бага болгох нь нэмэлт эрүүл мэндийн ашиг тустай гэж зөвлөдөг.

Тиймээс “чихэр идэж болохгүй” гэхээсээ илүү давтамж, хэмжээг нь анзаарах нь илүү бодитой хандлага.

Стресс ихтэй үед нэг цагийн дасгал хийх боломжгүй байж болно. Тэгвэл 10–20 минут алхах, шатаар явах, сунгалт хийх, ажлын дундуур босож хөдөлгөөн хийхээс эхэлж болно. Зорилго нь төгс дасгал хийх биш, удаан хугацаагаар хөдөлгөөнгүй байхыг таслах юм.

Стресс ихсэх үед хамгийн түрүүнд хасагддаг зүйлсийн нэг нь унтах цаг байдаг.

Гэтэл бие махбодод амралт хэрэгтэй үед нойроо хойшлуулах нь ядралтыг улам нэмэгдүүлж болно. Тиймээс завгүй үед ч унтах цагийг аль болох хамгаалах нь өөртөө хийж буй хамгийн энгийн хөрөнгө оруулалтын нэг.

Бид стрессийг амьдралаас бүрэн арилгаж чадахгүй. Харин стрессийн үед биеэ хэрхэн дэмжихээ өөрчилж чадна. Өөртөө анхаарал тавих гэдэг заавал том өөрчлөлт биш. Өнөөдрийн дараагийн нэг зөв сонголтоос эхэлж болох юм.

Эх сурвалж: стресс ба хооллох зан үйлийн системчилсэн тойм